governance

Mga Kapangyarihan at Katungkulan: Punong-Bayan, Pangalawang Punong-Bayan, Konsehal

Rappler.com
Mga Kapangyarihan at Katungkulan: Punong-Bayan, Pangalawang Punong-Bayan, Konsehal
Ano ang mga kapangyarihang ipinagkakaloob mo, ano ang mga pananagutan at paglilingkod na dapat mong asahan kapag naghalal ka ng isang punong-bayan, pangalawang punong-bayan, at konsehal?
Punong-Bayan
Termino
  • Tatlong taon simula sa tanghali ng 30 Hunyo pagkatapos ng eleksiyon
  • Maaaring ihalal nang hanggang tatlong magkakasunod na termino
Mga Kalipikasyon
  • Mamamayan ng Filipinas
  • 21 taóng gulang pataas sa araw ng eleksiyon
  • Rehistradong botante sa munisipalidad na kakandidatuhan
  • Residente ng munisipalidad na kakandidatuhan nang hindi bábabâ sa isang taon bago ang eleksiyon
  • Nakapagbabasá at nakapagsusulat sa Filipino o sa alinmang lokal na wika o diyalekto
Mga Kapangyarihan at Pananagutan 
  • Pangangasiwa ng lahat ng programa, proyekto, serbisyo, at aktibidad ng pamahalaang bayan
  • Pagpapatupad ng lahat ng mga batas at ordenansa kaugnay ng pamamahala ng munisipalidad at ng paggamit ng mga pangkabuoang kapangyarihan nito
  • Pagpapasimula at pagpapatindi ng pagpaparami ng mga pinagkukunang-yaman at kita
  • Pagtiyak na maipagkakaloob ang mga batayang serbisyo at sapat na pasilidad

Sanggunian: Kodigo ng Lokal na Pamahalaan ng 1991

Pangalawang Punong-Bayan
Termino
  • Tatlong taon simula sa tanghali ng 30 Hunyo pagkatapos ng eleksiyon
  • Maaaring ihalal nang hanggang tatlong magkakasunod na termino
Mga Kalipikasyon
  • Mamamayan ng Filipinas
  • 21 taóng gulang pataas sa araw ng eleksiyon 
  • Rehistradong botante sa munisipalidad na kakandidatuhan
  • Residente ng munisipalidad na kakandidatuhan nang hindi bábabâ sa isang taon bago ang eleksiyon 
  • Nakapagbabasá at nakapagsusulat sa Filipino o sa alinmang lokal na wika o diyalekto
Mga Kapangyarihan at Pananagutan
  • Panguluhan ang sangguniang-bayan at paglagda sa lahat ng mga patunay ng mga ginastos para sa operasyon nito
  • Pagtatalaga ng mga opisyal at tauhan ng sangguniang-bayan nang may eksepsiyon alinsunod sa Kodigo ng Lokal na Pamahalaan
  • Paghalili sa punong-bayan sakaling permanenteng mabakante ang posisyon
  • Paggamit sa mga kapangyarihan at pagtupad sa mga tungkulin at gawain ng punong-bayan sakaling mabakante nang panandalian ang posisyon

Sanggunian: Kodigo ng Lokal na Pamahalaan ng 1991

Miyembro ng Sangguniang-Bayan
  • Tatlong taon simula sa tanghali ng 30 Hunyo pagkatapos ng eleksiyon
  • Maaaring ihalal nang hanggang tatlong magkakasunod na termino
Mga Kalipikasyon
  • Mamamayan ng Filipinas
  • 18 taóng gulang pataas sa araw ng eleksiyon 
  • Rehistradong botante sa distrito na kakandidatuhan
  • Residente ng distrito na kakandidatuhan nang hindi bábabâ sa isang taon bago ang eleksiyon 
  • Nakapagbabasá at nakapagsusulat sa Filipino o sa alinmang lokal na wika o diyalekto
Ang mga Bumubuo sa Sangguniang-Bayan
  • Pangalawang punong-bayan na siyang nagsisilbing tagapangulo nito
  • Mga regular na kasapi ng sanggunian
  • Presidente ng munisipal na sangay ng Liga ng mga Barangay
  • Presidente ng pambayang Pederasyon ng Sangguniang Kabataan 
  • Tatlong sektoral na kinatawan: 1 mula sa kababaihan, 1 mula sa mga manggagawang agrikultural o industriyal, at 1 mula sa iba pang sektor gaya ng maralitang tagalungsod, mga katutubong pamayanan, mga may kapansanan
Mga Kapangyarihan at Pananagutan
  • Pag-aproba ng mga ordenansa at pagpapasá ng mga resolusyon para sa isang mahusay at mabisàng pamahalaang-bayan
  • Pagpaparami ng mga pinagkukunang-yaman at kita para sa mga planong pangkaunlaran, mga layuning pamprograma, at mga priyoridad ng munisipalidad
  • Pagkakaloob ng mga prangkisa, pagpapasá ng mga ordenansa na nagpapahintulot sa pagbibigay ng mga permiso o lisensiya, pagpapasá ng mga ordenansa na nagtatakda ng buwis, bayarin, at mga singilin
  • Pagsasaayos ng mga aktibidad na may kinalaman sa paggamit ng lupa, mga gusali, at mga estruktura
  • Pag-aproba ng mga ordenansang tumitiyak sa mahusay at mabisàng pagkakaloob ng mga batayang serbisyo at pasilidad

Sanggunian: Kodigo ng Lokal na Pamahalaan ng 1991 

– Rappler.com

Isinalin ni Michael M. Coroza, PhD, ng Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas (UMPIL) mula sa orihinal na Ingles ni Loreben Tuquero ng Rappler.com