governance

Bileg ken Pagrebbengan: Diputado ti Distrito, Diputado ti Party List

Rappler.com
Bileg ken Pagrebbengan: Diputado ti Distrito, Diputado ti Party List
Ania dagiti bileg nga ipabus-oymo, ania dagiti pagrebbengan ken serbisio a namnamaem no mangbotoska iti diputado ti distrito, ken diputado ti party-list nga organisasion?
Diputado ti Distrito 
Panagtakem
  • 3 a tawen
  • Mabalin a mabotosan agingga iti tallo nga agsasaruno a termino  
Kualipikasion
  • Makipagili iti Filipinas sipud pannakaipasngaynal; kayatna a sawen, natural ti panagbalinna a umili ti Filipinas
  • Masapul a saan a naub-ubing ngem 25 anios iti aldaw ti eleksion
  • Makabasa ken makasurat
  • Rehistrado a botante iti distrito nga ibagianna
  • Residente iti dayta a distrito iti saan a nabibiit ngem 1 tawen  
Bileg ken Akem 
  • Mangparnuay kadagiti gakat, sugpon a resolusion, concurrent a resolusion, ken simple a resolusion 
  • Mangrepaso iti badiet nga indiaya ti ehekutibo a departamento ken mangparnuay iti gakat a sapasap a pannakailatang (ti badiet)  
  • Mangtratar kadagiti reklamo iti pannakausig (impeachment) ken mangidatag iti resolusion a mangisaad kadagiti Articles of Impeachment
  • Agbotos para iti pannakaideklarar ti kaadda ti estado ti gubat 
  • Mangipalubos iti presidente a mangusar kadagiti bileg a mangisayangkat iti naideklarar a nailian nga annuroten iti tiempo ti gubat wenno sabsabali pay a nailian nga emerhensia
  • Agbotos a mangibabawi wenno mangyalud-od iti linteg militar nga improklamar ti presidente  
  • Babaen ti Commission on Appointments, mangaprobar wenno mangibasura kadagiti kangrunaan a pannakadutok nga insayangkat ti presidente kadagiti ahensia ti gobierno  
  • Mangibotos iti amnestia nga inted ti presidente 
  • Mangidiaya kadagiti enmienda ken pannakaatur ti Konstitusion, agbotos para iti panagtaripnong a kas constituent assembly wenno iti pannakaidawat ti eleksion dagiti kameng para iti constitutional convention

Naadaw iti 1987 Philippine Constitution ken iti artikulo ti Rappler a napauluan Beyond legislation: Powers, roles of Philippine lawmakers 

Diputado ti Party-List
Panagtakem
  • 3 a tawen
  • Mabalin nga inominar ti nabotosan a partido wenno organisasion agingga iti tallo nga agsasaruno a termino  
Kualipikasion

PARTIDO WENNO ORGANISASION

  • Partido a sektoral – ti kangrunaan nga itandudo wenno adbokasia ti grupo ket mainaig kadagiti espesial nga interes ken pakaseknan dagiti sumaganad a sektor: mangmangged, mannalon, mangngalap, marigrigat iti siudad, indiheno a kultural a komunidad, nataengan, addaan dis-abilidad, babbai, agtutubo, beterano, mangmangged iti ballasiw-taaw, ken propesional 
  • Organisasion a sektoral – dagiti kameng ket addaan kadagiti agpapada a pisikal a saguday wenno kababalin, pannayempleo, interes, wenno pakaseknan 
  • Partido a politikal – dagiti kameng ket addaan iti agpapada nga ideolohia, pammati iti politika, ken prinsipio para iti sapasap a pannakapataray ti gobierno  
  • Masapul a saan a sekta wenno grupo ti relihion, organisasion, wenno asosasion a naorganisar para kadagiti panggep mainaig iti relihion 
  • Masapul a saan a manggutgutigot kadagiti biolente wenno saan a nainkalintegan a wagas ti panangtun-oy kadagiti panggep  
  • Masapul a saan a ganggannaet a partido wenno organisasion 
  • Masapul a saan nga umawat iti suporta manipud iti ania man a ganggannaet a gobierno, ganggannaet a partido a politikal, foundation, wenno organisasion 
  • Masapul a saan nga aglabsing wenno di makatungpal kadagiti linteg, pagaladadan, wenno reglamento a mainaig kadagiti eleksion
  • Masapul a saan a mangideklarar kadagiti saan a pudno a pakaammo iti petision daytoy 
  • Saan a nagsardeng ti panagtrabahona iti saan a nabibiit ngem 1 a tawen wenno saan a nagpaliar a makipartisipar kadagiti naudi a 2 nga immun-una nga eleksion  
  • Saan a nagpaliar a nakaala iti saan a nababbaba ngem 2% ti botos a nairaman iti babaen ti party-list system kadagiti napalabas a 2 nga eleksion  

NOMINADO

  • Makipagili iti Filipinas sipud pannakaipasngayna; kayatna a sawen, natural ti panagbalinna nga umili ti Filipinas 
  • Rehistrado a botante  
  • Residente iti Filipinas iti saan a nabibiit ngem 1 a tawen
  • Makabasa ken makasurat
  • Lehitimo a kameng iti saan a nabibiit ngem 90 nga aldaw iti partido nga ibagianna
  • Masapul a saan a naub-ubing ngem 25 anios iti aldaw ti eleksion; no nominado para iti sektor dagiti agtutubo, saan a natataeng ngem 30 anios
  • Nominado ti partido 
Bileg ken Akem 
  • Kas met laeng kadagiti diputado ti distrito; nupay kasta, manamnama nga itandudona ti pagsayaatan ti sektor nga ibagianna iti panagpandayna kadagiti gakat ken resolusion 

Naadaw iti 1987 Philippine Constitution, Republic Act 7941: Party-List System Act

– Rappler.com

Sinukisok ni Pauline Macaraeg ti Rappler.com | Impatarus iti Ilokano ti UMPIL (Unyon ng mga Manunulat sa Pilipinas)