2022 Philippine Elections

[OPINYON] Kung bakit mas radikal ang magmahal

Jovito V. Cariño
[OPINYON] Kung bakit mas radikal ang magmahal
'Huwag nating isusukò ang ating mithî sa pagkapikon, sa pangamba, o panghihinayang'

Bihiràng gamitin ang pagmamahal bílang isang politikal na konsepto ngunit ginawâ ito ni VP Leni Robredo.  Sa katunayan, inihalintulad ng bise presidente ang kanyang pagtakbo sa isang nagmamahal na handang ipaglaban ang kanyang minamahal.  Minsan nang ginamit ni Barack Obama ang pag-asa bilang tema ng kanyang kampanya; sinakyan naman ng mga awtoritaryang gaya nila Trump, Bolsonaro, at Modi ang pananampalatayà upang siguruhin ang kanilang liderato.  Ngunit para kay VP Leni Robredo, mas radikal ang magmahal. 

Sa panahon na lubhâ nang nasanay ang marami sa politikang pinagagalaw na lámang ng dikta ng mga hashtag, tweet, meme, troll, Tiktok, FB, at cancel culture, tila walâ nang puwang ang diskurso tungkol sa mga isyu at prinsipyo lalò pa’t kinulayan ito ng pagmamahal.  Lumabas tuloy na kontra sa agos si VP Leni o sa wikà ng mga ayaw sa kanya, lutáng.  Sa kabila ng batikos, hindî siya natinag at hinikayat ang kanyang mga taga-suporta na gayon din ang gawin.  Malaon nang nakalubog ang bayan sa korapsiyon, sa utang, sa gutom, sa problema sa kalusugan, sa krimen, sa dinastiya, sa kawalan ng katarungan, sa abuso ng kapangyarihan, sa kahirapan.  Tinangkâ niyang maghain ng isang timbulan na maaarìng kapítan ng bayan.  Ayaw ng publiko dahil lutáng daw.  Tila nalimutan nating kailangang maging lutáng ang timbulan para makapagligtas ng búhay. 

Kung tutuusin, hindî naman bago ang pagturing sa pagmamahal bílang sandigan ng pagka-mamamayan.  Bago pa ito sabihin ni VP Leni, mayroon nang ibang nauna sa kanya na nagpahiwatig din ng ganito. Hindî lámang sa Florante at Laura ni Francisco Balagtas ito matatagpûan, mababanaagan din ito sa Mi Ultimo Adios ni Dr. Jose Rizal, sa Aling Pag-ibig Pa ni Gat Andres Bonifacio maging sa Kartilya ng Katipunan.  May patotoo rin dito ang mga kathâng gaya ng Ako Ay May Tatlong Ina ni Cirio H. Panganiban at Walâng Sugat ni Severino Reyes. Ito ang pintig ng pag-ibig sa bayan na mararamdaman din sa mga awiting Lumuhà Ka Aking Bayan ng Inang Layà at Sangandaan ni Susan Fernandez Magno. 

From Our Archives

Robredo urges supporters: ‘Be humble, reach out, heal wounds’

Robredo urges supporters: ‘Be humble, reach out, heal wounds’

Ang mensahe, samakatuwid, ni VP Leni na mas radikal ang magmahal ay alingawngaw ng isang mas malaon nang tradisyon na tumutukoy sa pagmamahal bílang pundasyon ng isang bayang matatag at malayà.  Lubos itong naiiba sa kampanya para sa pagkakaisa na siyang bukambibig ng kanyang katunggalî, si Ferdinand Marcos Jr.  Ang pagkakaisa, sa bersiyon ni Marcos Jr., ay walâng iba kundî pagkakamukhâ at pagkakapare-pareho.  Walâng puwang dito ni katiting na pagtutol o hindî pagsang-ayon.  Hindî nakapagtataka kung bakit paborito ng kampo ni Marcos Jr. ang salitang “solid” bílang pangtukoy sa sarili. Ang pagmamahal na kinakampanya ni VP Leni, sa kabaligtaran, ay nakaugat sa pagkilala ng ating pagkakaiba-iba.  Sa katunayan, udyok ng pagmamahal na ito ang paghahangad niya na mai-angat ang buhay ng kanyang mga kababayan, kasama na ang mga tutol sa kanya mulâ umpisa hanggang sa dulo ng kanyang kandidatura.  Sa kanyang paglahok sa halalan, kinatawan at pinanindigan ni VP Leni ang isang urì ng pagmamahal na kayang tumawid sa kabilâng panig.  Sa harap ng malî, pinakita niya ang tamà.  Sa halip ng baluktot, ipinaglaban niya ang matuwid.  Kapalit ng walâ sa lugar, isinulong niya ang marapat. Sayang at hindî ito nagustuhan ng mga tutol sa kanya.  Pinaratangan siya ng kung anu-ano at tinawag ng iba’t ibang pangalan.  Lugaw, Len-Len, Ma-dumb ang ilan sa medyo magaan.  Pero mapilit si VP Leni.  Kailangan daw ipaglaban ng nagmamahal ang minamahal kahit walâng kamálay-málay ang mga tumutuligsâ sa kanya na sila iyon. 

Tapos na ang halalan, tapos na rin ang bilangan.  Sabi ngâ nila, uwîan na; may nanalo na.  At dahil kontes ang eleksiyon, karaniwang tinatanghal na wagî kung sino ang may pinakamaraming numero.  Totoong mabigat sa dibdib na magsara ang eleksiyong ito na taliwas sa ating inaasam o mas akmà sigurong sabihin, na kagayang-kagaya ng ating kinatatakutan.  Hindî birò na magisnan ang pagbabalik ng bangungot na kinakatawan ng mga Marcos sa tulong ng mga politikal na dinastiyang paulit-ulit sa lumalapastangan sa bayan.  Ang nasaksihan natin ay ang patuloy na paglubhâ ng politika sa bansâ kasabay ng pag-domina dito ng impluwensiya ng estadistika at algoritmo.  May bentahe ang pag-angkop ng politika sa matematika at teknolohiya lalò na sa pagpapabilis ng mga proseso at serbisyo ngunit may dala rin itong panganib lalò na sa isang bansâng gaya ng Pilipinas kung saan ang politikal na kultura at sistema ay nananatilìng lumpo hanggang ngayon.  

Sa hulí, hindî naging pabor ang mga numero kay VP Leni ngunit malîng isipin na numero lámang ang hangganan ng politika, o sabi nga niya, ng pagmamahal sa bayan.  Sa simulâ pa lámang, hindî na lihim ang kanyang pagiging-dehado sa karerang ito.  Lumahok siya sa halalan na walâng ibang puhunan kundî ang tinagurîan niyang radikal na pagmamahal.  Si VP Leni ang katibayan ng panukalà ng mga pilosoper na sila Michael Hardt at Antonio Negri (Multitude) na ang pagmamahal ay posibleng magkaroon ng puwang sa arenang politikal.  Hindî ito pribadong sentimyento lámang o domestikong ugnayan kundî isang pagkilos na marunong kumilala sa mga lamat at kontradiksyon ng ating lipunan. Gaya ng nasabi na, hindî ito bago pero bago ito sa pandinig ng maraming Filipino.  Matagal nang nasa serbisyo publiko si VP Leni pero kung tutuusin, Oktubre 2021 hanggang sa unang linggo lámang ng Mayo 2022 narinig ng madlâ ang kanyang panawagan.  Sa kabilâ nito, marami-rami rin ang nakinig sa kanya at kasama niyang nanindigan.  Gayunman, hindî natin maikakailâ na ang halos pitong buwan na pagpapakilala ni VP Leni ay malayòng-malayò sa maraming taóng ginugol ng mga Marcos at kanilang mga kasabwat upang bilugin ang ulo ng mga Filipino at burahin sa ating gunitâ ang malagim nilang papel sa ating nakaraan.  

Must Read

Robredo ends campaign with faith: ‘Natutunan natin, walang imposible’

Robredo ends campaign with faith: ‘Natutunan natin, walang imposible’

Madalîng banggitin, sa tagpông ito, ang kalooban ng Diyos, ang boses ng bayan o ang diwa ng demokrasya, upang bigyan ng lehitimasyon ang isang penomenon na hindî sana mangyayari kung ang politika sa bansâ ay may natitira pang pagkilala sa mabuti at makatwiran.  Mas mainam marahil huwag na lang gamitin ang Diyos, kahit na ang tadhanà o universe, upang bigyan ng rason ang isang trahedya ng kasaysayan na mulî nating hinayaang dumagok sa atin.  Hanggang patuloy tayong pumapayag na malinlang ng mga nasa poder, tayo, hindî ang mga Marcos, ang mga Duterte, ang mga Arroyo, ang mga Estrada at mga kapwa nilang dinastiya, ang una nating kalaban. 

Kung may naiturò man sa atin ang kampanyang rosas ni VP Leni, ito ay ang mulîng paniniwalà sa ating dangal, sa ating angking buti, at sa ating kakayanan na manindigan para sa tamà, para sa totoo, at para sa kapwà.  Hindî natin dapat sayangin ang mahahalagang leksiyon na ito at lalòng hindî natin dapat hayaang madaig ito ng ating pagkabigô o gálit sa kinahitnatnan ng halalan.  Kung nagawâ nating maging mapagkawàng-gawâ, maging mapanurì, maging malakas ang loob, maging makatotohanan, maging matiyagâ sa panahon ng kampanya, ngayon, higit kailanman, dapat nating ipagpatuloy ang lahat ng ito.

Sa bungad ng mulîng pamamayanì ng lambong ng alinlangan at napipintông pagsubok sa bayan, huwag sana tayong manawà o manamlay sa paghahangad ng rosas na bukas. Huwag nating isusukò ang ating mithî sa pagkapikon, sa pangamba, o panghihinayang. Huwag sana nating hayaan silang magtatangkâ na papaniwalâin tayo na walâ ng bisâ ang lahat ng ating nasimulan.  Huwag sana nating akalâin na tangìng pagkapanalo ni VP Leni lámang ang katumbas ng lahat.  Kung ganoon ang akalà natin, hindî talaga natin maiaangat ang antas ng politika sa bansâ. 

Minsan nang pinalakas ni VP Leni ang loob natin para manindigan, paisa-isa, hanggang mapansin nating marami na tayong naninindigan kasama niya.  Nanindigan sa atin si VP Leni.  Nanindigan siya para sa bayan. Mas maraming dahilan ngayon para panghinaan tayo ng loob, magbago ng isip, o mawalan ng gana.  Huwag naman sana.  Ngayon pa lang magsisimulâ ang laban.  Patunayan natin sa mundo at sa isa’t isa na mas radikal ang magmahal. – Rappler.com

Si Jovito V. Cariño ay miyembro ng Departamento ng Pilosopiya, Unibersidad ni Santo Tomas.